سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
357
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
در اين بيت شاعر به قصّه يوشع عليه السّلام و اينكه ايشان تقاضاى توقّف كردن خورشيد را نمود اشاره كرده است . و نيز مانند قول شاعر : لعمرو مع الرّمضاء و النّار تلتظى * ارق و احفى منك فى ساعة الكرب المستجير بعمرو عند كربته * كالمستجير من الرّمضاء بالنّار تلميح و شرح آن شارح گويد : تلميح ، ضبط صحيح اين كلمه به تقديم لام بر ميم بوده و مشتق از [ لمحه ] است يعنى ديد آن را و نظر نمود به آن و از اهل لسان بسيار شنيده مىشود كه ميگويند : لمح فلان هذا البيت فقال كذا ( فلانى اين بيت را اشاره قرار داده و چنين گفته است ) و يا مىشنويم كه مىگويند : فى هذا البيت تلميح الى قول فلان ( در اين بيت اشاره است بقول فلانى ) . و امّا تمليح بتقديم ميم بر لام يعنى شئ نمكين گفتن چنانچه در مبحث تشبيه و استعاره بيان شد بايد بگوئيم در اينجا اين ضبط غلط محض و اشتباه بوده اگرچه برخى آن را مذهب و عقيده خود قرار داده و بين تلميح و تمليح فرقى نگذاردهاند . و بهرصورت تلميح از نظر اصطلاح علماء ادب عبارتست از اين كه شخصى در فحواى كلامش به قصّه يا شعر و يا ضربالمثلى اشاره كرده